[ حالات دوران قيد ] مگر ما قائل به احتمال اول باشيم . قوله : « تتمّه . . . » . مقدمه : براى مردد بودن قيد ، چهار حالت معروف وجود دارد : « 1 » 1 ) گاهى قيد مردد است بين اينكه قيد هيأت و وجوب است بنحو شرط متأخر ( كه در اين‌صورت تحصيل آن واجب نيست ) و يا اينكه قيد ماده و واجب است . و بر فرض قيد ماده باشد مردد « 2 » است كه واجب التحصيل است يا وجود اتفاقى او معتبر است . مثال : در « ان جئت فاكرم زيدا » مجيئ مخاطب مردد است بين اينكه قيد وجوب اكرام به زيد است بنحو شرط متأخر و يا اينكه قيد اكرام به زيد است ( ولى وجوب اكرام به زيد فعلى است ) و آيا مجيى واجب التحصيل بر مخاطب است و يا واجب التحصيل نيست . 2 ) گاهى قيد مردد است بين اينكه قيد هيأت و وجوب است بنحو شرط مقارن و يا اينكه قيد ماده و واجب است با ترديدى كه در حالت اول گفته شد . 3 ) گاهى قيد مردد است بين اينكه قيد هيأت و وجوب است بنحو شرط متقدم و يا اينكه قيد ماده و واجب است با ترديدى كه گفته شد . « 3 » 4 ) گاهى قيد بطور كلى مردد است بين اينكه قيد هيأت و وجوب است بنحو متأخر يا مقارن يا متقدم و بين اينكه قيد ماده و واجب است با ترديدى كه گفته شد . با حفظ اين مقدمه ، قيد دو صورت دارد : 1 ) گاهى قيد معلوم الحال است ؛ يعنى وضعيت قيد براى ما معلوم است ( از هر طريقى ) كه قيد هيأت است يا قيد ماده و اگر قيد ماده است قيدى واجب التحصيل است يا نه ؟ در اين صورت بحثى نيست . 2 ) گاهى قيد مشكوك الحال است ؛ در اين صورت مرجع اصل عملى متناسب

--> ( 1 ) - ر ك : حاشيه‌ى مرحوم مشكينى . ( 2 ) - ر ك : عناية الاصول ، ج 1 ، ص 335 و 336 . ( 3 ) - ر ك : همان ، جهت ملاحظه‌ى امثله‌ى اين حالات با كمى تغيير دادن .